หลังคาแบบไหนติดโซลาร์ได้ หันทิศไหนดี
ตรวจข้อมูลล่าสุด 21 พ.ย. 2569 · ตัวเลขคำนวณจากอัตราชุดวันที่ 21 พ.ย. 2569
สรุปสั้น ๆ
ทิศใต้ผลิตไฟได้มากที่สุด ทิศตะวันออกน้อยกว่าราว 4% ทิศตะวันตกราว 5% ทิศเหนือราว 10% ทุกทิศยังติดได้
1 kW ใช้พื้นที่แผงราว 4.2–4.4 ตร.ม. เผื่อทางเดินและระยะขอบแล้วควรมีหลังคาราว 5–7 ตร.ม. ต่อ kW
เงาบังมีผลมากกว่าทิศ ต้นไม้ ตึกข้างบ้าน หรือถังน้ำที่บังแผงบางแผงทำให้ผลิตไฟลดลงมากกว่าที่คิด
หันทิศไหนดี
ผลผลิตไฟต่อ kW ต่อปีในกรุงเทพฯ หลังคาเอียง 15° จากข้อมูล PVGIS 5.3 (European Commission JRC) ประเทศไทยอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร ดวงอาทิตย์อยู่สูงเกือบทั้งปี หลังคาหันทิศไหนก็ได้แดดพอสมควร
หลังคาหัน
หน่วย/kW/ปี
เทียบทิศใต้
กรุงเทพมหานคร · ตัวคูณของทิศเฉลี่ยจากเชียงใหม่ กรุงเทพฯ และสงขลา
ทิศตะวันตกผลิตไฟช่วงบ่ายได้มากกว่า ซึ่งเป็นช่วงที่หลายบ้านเปิดแอร์ ความต่างของเงินที่ประหยัดได้จริงจึงอาจน้อยกว่าตัวเลขในตาราง หลังคาจั่วที่มีสองด้าน ติดแผงด้านใต้ก่อน ถ้าไม่พอค่อยใช้ด้านตะวันออกหรือตะวันตก
ภาคไหนแดดดีกว่ากัน
ทั้ง 77 จังหวัดผลิตไฟได้ราว 1,278–1,466 หน่วยต่อ kW ต่อปี (ตรัง ต่ำสุด ประจวบคีรีขันธ์ สูงสุด) ต่างกันไม่ถึง 15% จังหวัดจึงไม่ใช่เรื่องหลักที่ทำให้คุ้มหรือไม่คุ้ม
หลังคาหันทิศใต้ เอียง 15° รวมการสูญเสียของระบบแล้ว
พื้นที่และน้ำหนัก
• แผงขนาด 575–650 วัตต์ที่ขายในไทยมีขนาดราว 2.3 × 1.1 เมตร (2.6–2.7 ตร.ม.) หนักแผงละ 28–33 กก.
• 1 kW ใช้พื้นที่แผงราว 4.2–4.4 ตร.ม. ควรเว้นทางเดินสำหรับล้างและซ่อม จึงควรมีหลังคาราว 5–7 ตร.ม. ต่อ kW
• น้ำหนักแผงอย่างเดียวราว 11–12 กก./ตร.ม. รวมรางและขายึดราว 15–20 กก./ตร.ม. ขึ้นกับระบบยึด (ตัวเลขรวมรางมาจากผู้ติดตั้ง)
หลังคาแบบไหนต้องระวัง
• หลังคาเก่าหรือรั่วอยู่แล้ว: ซ่อมหรือเปลี่ยนก่อนติด เพราะถ้าต้องรื้อทีหลังต้องจ่ายค่าถอดและติดแผงใหม่
• หลังคากระเบื้อง: ต้องยึดขาจับกับแป ระวังกระเบื้องแตกระหว่างติดตั้ง ขอให้ผู้ติดตั้งเปลี่ยนแผ่นที่แตกให้
• หลังคาเมทัลชีท: ยึดกับลอนหลังคาด้วยตัวจับเฉพาะ จุดเจาะต้องซีลกันรั่ว
• ดาดฟ้าคอนกรีต: ใช้ขาตั้งยกแผงให้เอียง ต้องดูน้ำหนักและการระบายน้ำ
• กฎกระทรวงฉบับที่ 72 (พ.ศ. 2568): แผงบนหลังคาที่น้ำหนักรวมไม่เกิน 20 กก./ตร.ม. ไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคาร (สรุปจากสำนักงานกฎหมาย) ถ้าหนักกว่านี้ยังไม่พบแนวทางชัด ปรึกษาวิศวกรและสำนักงานเขตหรือเทศบาล
• สัญญามาตรฐานของโครงการให้วิศวกรลงนามแบบโครงสร้าง แต่ค่าเสริมโครงหลังคาเจ้าของบ้านจ่ายเอง
เงาบังเสียเท่าไร
แผงหลายแผงต่อเป็นสายเดียวกัน ถ้าแผงหนึ่งโดนเงา ผลผลิตของทั้งสายอาจลดลงมากกว่าสัดส่วนพื้นที่ที่โดนเงา ถ้าเลี่ยงเงาไม่ได้ อุปกรณ์อย่างออปติไมเซอร์หรือไมโครอินเวอร์เตอร์ช่วยให้แต่ละแผงทำงานแยกกันได้ แต่ราคาสูงขึ้น
• ดูเงาจากต้นไม้ ตึกข้างบ้าน ถังน้ำ เสาอากาศ และราวกันตก ตลอดวัน ไม่ใช่แค่ตอนเที่ยง
• ช่วงหน้าหนาว (พ.ย.–ม.ค.) ดวงอาทิตย์อ้อมไปทางใต้และอยู่ต่ำกว่า สิ่งที่อยู่ทางใต้ของบ้านจะทอดเงายาวขึ้น
• ต้นไม้โตขึ้นทุกปี เผื่อตัดแต่งกิ่งด้วย
• ให้ผู้ติดตั้งสำรวจหลังคาจริงและระบุผลผลิตที่ประเมินในใบเสนอราคา
เครื่องคำนวณเลือกทิศหลังคาได้ในตั้งค่าเพิ่มเติม แต่ยังไม่ได้คิดเรื่องเงา ถ้าหลังคามีเงาบังบางช่วง ผลจริงจะต่ำกว่าที่คำนวณ
คำถามที่พบบ่อย
หลังคาหันทิศเหนือติดโซลาร์ได้ไหม
ได้ แต่ผลิตไฟน้อยกว่าทิศใต้ราว 10% (หลังคาเอียง 15° ข้อมูล PVGIS) ประเทศไทยอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร ดวงอาทิตย์อยู่ค่อนข้างตรงหัว ทิศจึงมีผลน้อยกว่าที่หลายคนคิด แต่หลังคาที่ชันมากและหันเหนือจะเสียมากกว่านี้
ติดโซลาร์ 5 kW ใช้พื้นที่หลังคาเท่าไร
แผงรุ่นใหม่ราว 600 วัตต์ต่อแผง ระบบ 5 kW ใช้ราว 9 แผง พื้นที่แผงราว 21–22 ตร.ม. เผื่อทางเดินสำหรับล้างและซ่อมแล้วควรมีหลังคาด้านที่รับแดดราว 25–35 ตร.ม.
ต้องเสริมโครงหลังคาไหม
ขึ้นกับสภาพโครงหลังคา แผงพร้อมรางหนักราว 15–20 กก./ตร.ม. ให้วิศวกรตรวจโครงก่อนติด โดยเฉพาะหลังคาเก่า โครงไม้ หรือโครงเหล็กบาง สัญญามาตรฐานของโครงการโซลาร์ภาคประชาชนให้วิศวกรลงนามแบบโครงสร้าง แต่ค่าเสริมโครงหลังคาไม่รวมในสัญญา